Masallar ve masalların genel özellikleri
Masallar ve masalların genel özellikleri
Genellikle halkın yarattığı, hayale dayanan, sözlü gelenekte yaşayan, çoğunlukla insanlar, hayvanlar ile cadı, cin, dev, peri vb. varlıkların başından geçen olağanüstü olayları anlatan edebî türdür.Genellikle nesir şeklindedir. İstisna olarak bazı masallarda manzum parçalara da rastlanabilir. Masallar fıkra ve efsaneye göre uzun, destan ve halk hikâyesine göre kısadır. Masalların belirli yerlerinde klişe sözler (formeller) yer alır. Genellikle halka hitap ettiği için sade bir dil kullanılır.
Masallarda yer ve zaman belli değildir.
Masallar üç bölüme ayrılır:
a)Başlangıç (tekerleme) : Bütünüyle kelime oyunlarından, birbiriyle pek ilgisi olmayan ama dinleyicinin ilgisini masala çekmek için bir araya getirilmiş sözlerden meydana getirilir. Dinleyiciyi masal âlemine hazırlar.
b)Asıl masal: Masal olaylarının anlatıldığı bölümdür. Kendi içinde giriş, gelişme, sonuç bölümler vardır.
c)Masal Sonu: Başlangıç gibi bir tekerlemeden oluşur.
Halk masalları dört grupta toplanır:
1-Hayvan masalları genellikle kısa masallardır.
2-Olağanüstü masallarda, olağan varlıkların yanı sıra cin, peri, dev, ejderha gibi olağanüstü varlıklara da yer verilir. Gerçekçi masalların başlıca kahramanları ise padişahlar, vezirler, prens ve prensesler, zenginler, hırsızlar ya da haydutlar gibi gerçek hayattaki kişilerdir.
3-Güldürücü masallar okuyan ve dinleyeni eğlendirmeyi amaçlayan masallardır.
3-Zincirleme masallarda sıkı bir mantık bağıyla birbirine bağlanan, küçük ve önemsiz bir dizi olay art arda sıralanır.
Masallar öyle bir gür kaynaktır
ki bu kaynaktan birçok bilim yararlanır. Masallar bir millet için zengin
hazinelerdir. Milletlerin seciyeleri, ülküleri masallarda gizlidir. Halk
medeniyetinin izlerini masallardan çıkarmamız mümkündür.
Masal, her şeyden önce
dilcilerin yararlandıkları bir kaynaktır. Bundan başka masal, bir toplumbilimci
için toplumun ana unsurlarını nitelendirmede, halk kültürünün temellerini
araştırmada zengin bir kaynaktır. Tarihçi için masal bazı önemli tarihî
olayların aydınlanmasında değerli bir belge olabilir. Çocuk eğitiminde de
masalların çok önemli rolü vardır. Hikâyeci, romancı, şair, oyun yazarı, hatta
senaryo yazarı masallardan çok ilgi çekici konular meydana getirebilir.
Masalı diğer türlerle
şöyle karşılaştırabiliriz:
MASAL -FABL
a- Benzer Yönler:
1. İkisi de olağanüstülük içerir.
2. İkisinde de kişileştirme ve intak sanatı vardır.
3. İkisi de öğretici, sanatsal, kurmaca, ilahi bakış açısının hâkim olduğu, kahramanları tip olan, olaya ve anlatmaya dayalı metinlerdir.
4. İkisinde de yer ve zaman belirsizdir.
5. İkisinde de yapı unsurları (Olay, kişi, zaman, yer) vardır.
b- Farklı Yönler:
1. Masal tekerlemelerle başlar.
Fablda böyle bir durum söz konusu değildir.
2. Fabllarda genellikle hayvanlar kahramandır. Masallarda ise devler, cinler, periler vardır.
3. Masal anonimdir, fabl ise anonim değildir.
4. Masallar her zaman mutlu sonla biter. Fabllarda böyle bir kaygı yoktur.
MASAL-DESTAN
a-Benzer-Yönler:
1. Heriki türde de olağanüstü kahramanlar ve olaylar
vardır.
2.Asıl kahramanlar ön plandadır. Kahraman; gücü, kuvveti
temsil eder, her zaman doğruyu yapar.
3-Her iki türde de bezer motifler vardır. Rüya, aksakallı
ihtiyar, kırklar ...
b- Farklı Yönler:
1. Masal, hayal mahsulüdür. Destanlarda ise olağanüstü
olaylarla gerçek olaylar birleştirilmiştir.
2.Destanlarda zaman ve mekân kavramı belirlidir.
Masallarda ise belli değildir.
3.Destanların hususî anlatıcıları vardır. Manzumdurlar
(Zamanla nesir hâline gelmişlerdir.)- Saz eşli¬ğinde söylenirler. Masalların da
hususî anlatıcıları vardır, nesir şeklindedirler. Saz eşliğinde söylen¬mezler.
4.Masallarda amaç bir ders vermektir. Destanlardaki amaç
ise bir milletin geçmişini anlatmaktır.
MASAL-EFSANE
a-BenzerYönler:
1. Herikitürdede olağanüstülük vardır.
2.Nesir şeklindedirler.
3.Ele alman konular bakımından geniştirler.
4.Her iki tür de belirli bir zamana bağlanamaz. (Dinî
efsaneler, menkıbeler hariç.)
5.Benzer motifler bulunabilir.
b- Farklı Yönler:
1. Efsane masala göre kısadır.
2.Efsanenin inandırıcılık özelliği vardır.
3.Efsanenin dinî yönleri daha fazladır.
4.Efsanenin özel anlatıcıları yoktur. Masallarda vardır.
5.Masallar çoğunlukla mutlu sonla biter. Efsaneler ise
kötü bir sonla biter.
6.Masallarda kalıplaşmış ifadeler (tekerlemeler vs.)
vardır. Efsanelerde ise yoktur.
Masallar efsaneler masal nedir masalların özellikleri msal fabl karşılaştırması masal efsane karşılaştırmaları masal destan karşılaştırmaları masal türleri
2012-10-21 tarihinde Dosyabak.com tarafından DersNotları Edebiyat Türkçe kategorisine eklenen bu içerik toplam 9379 kez ve en son 2026-05-25 20:10:02 tarihinde görüntülenmiş.