ELEKTRİK DEVRELERİ EKTRİK AKIMI
ELEKTRİK DEVRELERİ EKTRİK AKIMI
ELEKTRİK DEVRELERİ EKTRİK AKIMI
Elektronların iletken içindeki hareketine elektrik akımı denir. Bir iletkenden birim zamanda (t) geçen yük miktarına (q), elektrik akım şiddeti ( I ) denir.
- Elektrik akımı, üretecin ( + ) ucundan çıkıp ( - ) ucuna girecek şekilde oluşur.
- Elektron akımı, üretecin ( - ) ucundan çıkıp ( + ) ucuna girecek şekilde olur.
B. ELEKTRİK DEVRE ELEMANLARI
1. Üreteç
Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek devreye elektrik akımı veren elemanlara pil veya akümülatör denir. Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren cihazlara jeneratör denir.
Bir üretecin uçları arasındaki potansiyel farka elektromotor kuvvet (emk, V) denir.
2. Direnç
Elektrik akımının geçmesine zorluk gösteren yani elektrik enerjisinin harcandığı elemana direnç denir. Bunlar lamba, ütü, elektrik ocağı vb. cihazlar olabilir. Direncin birimi ohm (W) dur.
3. Ayarlı Direnç (Reosta)
Devredeki akım şiddetini ayarlamak için kullanılan değişken dirençlere reosta denir.
4. Ampermetre
Elektrik akım şiddetini gösteren ölçü aletine ampermetre denir. Ampermetreler devreye daima seri bağlanır. Akım birimi amperdir.
5. Voltmetre
Elektrik devrelerinde potansiyel farkı (gerilim) gösteren ölçü aletine voltmetre denir. Voltmetre gerilimi ölçülecek elemana daima paralel bağlanır. Potansiyel fark (gerilim) birimi volttur.
Diğer devre elemanları : Topraklama, sigorta
C. OHM KANUNU
Bir iletkenin uçlarındaki potansiyel fark (gerilim) ile iletkenin içinden geçen akım arasında sabit bir oran vardır. Bu orana iletkenin direnci denir.
- Bir iletkenin direnci; öz direnci ve boyu ile doğru orantılı, kesit alanı ile ters orantılıdır.
Özdirenç : Birim uzunluk ve birim kesitteki iletkenin direncine denir. İletkenin cinsine bağlıdır ve ayırt edici bir özelliktir.
Kısa Devre : Elektrik akımının devresini direncin olmadığı yoldan tamamlamasına denir. Direnç üzerinden akım geçmez.
D. DİRENÇLERİN BAĞLANMASI
1. Seri Bağlama
Dirençlerin birer uçları birbirine bağlanarak (uç uca eklenerek) elde edilen bağlama şekline seri bağlama denir.
Eşdeğer direnç, dirençlerin toplamına eşittir.
Toplam potansiyel fark dirençlerin potansiyel farklarının toplamına eşittir.
2. Paralel Bağlama
Dirençlerin birer uçları bir noktada, diğer uçları da başka bir noktada olacak şekilde bağlanmalarına paralel bağlama denir.
Eşdeğer direnç, 1/Reş = 1/R1+1/R2+1/R3
Devrenin toplam akımı, kolların akımları toplamına eşittir.
Kollardaki potansiyel farklar birbirine eşittir.
III. ELEKTRİK DEVRELERİNDE AKIM VE
GERİLİM
- SERİ BAĞLI DEVRELERDE AKIM VE
GERİLİM
-
Seri
bağlı devrelerde, toplam gerilim, devredeki dirençlerin gerilimlerinin
toplanması ile bulunur.
-
Seri
bağlı devrelerde, akım kollara ayrılmadığı için ana kol akımı (I), devredeki
dirençlerin akımlarına eşittir.
-
Seri
bağlı devrelerde, dirençlerden geçen
akım şiddeti sabit olduğundan, gerilimler, dirençlerin büyüklüğüyle doğru
orantılı olur.
- PARALEL BAĞLI DEVRELERDE AKIM VE
GERİLİM
-
Paralel
bağlı devrelerde, paralel bağlı dirençlerin gerilimleri birbirine eşittir.
-
Paralel
bağlı devrelerde, akım kollara ayrıldığı için toplam akım kollardaki akımların
toplanması ile bulunur.
-
Her bir
koldan geçen akım, o koldaki dirençle ters orantılıdır. Büyük dirençten az akım,
küçük dirençten çok akım geçer.
IV. ÜRETEÇLERİN BAĞLANMASI
A. SERİ
BAĞLAMA
1.
Düz Seri Bağlama
Seri bağlamada bir üretecin (+) ucu
diğer üretecin (-) ucuna bağlanır. Bu durumda toplam potansiyel fark,
üreteçlerin potansiyel farklarının toplamına eşit olur.
Üreteçler seri bağlandığında toplam
potansiyel fark artar. Bu nedenle devre akımı artar. Çekilen akım şiddeti
arttığı için üreteçlerin ömrü azalır.
2.
Ters Seri Bağlama
Seri bağlı üreteçlerin aynı
kutupları birbirine bağlandığında üreteçler ters bağlanmış olur. Bu durumda
şekildeki üreteçlerin toplam potansiyel farkı;
V=V1+V2-V3 olur. (V1 + V2
> V3 ise,)
B. PARALEL
BAĞLAMA
Üreteçlerin (+) uçları birbiriyle,
(-) uçları da birbiriyle bağlanırsa buna paralel
bağlama denir. Paralel bağlı üreteçlerin potansiyel farkları eşittir.
Bu durumda toplam potansiyel fark; yine V kadar olur.
Üreteçlerin toplam potansiyel farkı
bir üretecinki kadar olur. Bu nedenle üreteç sayısı arttıkça devrenin toplam
potansiyel farkı ve akımı artmaz. Çekilen akım şiddeti artmadığı için üretecin
ömrü uzun olur. (Üreteçlerin iç dirençleri ihmal
ediliyor.)
ELEKTRİK DEVRELERİ EKTRİK AKIMI ELEKTRİK DEVRE ELEMANLARI OHM KANUNU DİRENÇLERİN BAĞLANMASI ELEKTRİK DEVRELERİNDE AKIM VE GERİLİM ÜRETEÇLERİN BAĞLANMASI PARALEL BAĞLAMA
2012-04-18 tarihinde Dosyabak.com tarafından DersNotları FenveTeknoloji kategorisine eklenen bu içerik toplam 7491 kez ve en son 2026-05-12 07:47:52 tarihinde görüntülenmiş.