Derlenmiş Sınav Kazandıran Altın Edebiyat Bilgileri
Derlenmiş Sınav Kazandıran Altın Edebiyat Bilgileri
SINAV KAZANDIRAN ALTIN EDEBİYAT BİLGİLERİ
Sevgili
öğrenciler, aşağıda gerek deneme sınavlarında gerek yazılılarda gerekse merkezi
sınavlarda en çok karşımıza çıkan bilgileri derledim. Aşağıda tek bir tane bile gereksiz, ayrıntı
diyebileceğimiz bilgi bulunmamaktadır. Normal ders kitaplarına çalıştıktan
sonra bu altın bilgileri sınav
öncesinde dikkatle okumanızı tavsiye ediyorum.
Yusuf Kenan DURMUsOgLU
- Halit Ziya Uşaklıgil = Mezardan Sesler.
- Mehmet Rauf = Siyah İnciler
- Yakup Kadri
= Erenlerin Bağından, Okun Ucundan
- Ruşen Eşref Ünaydın = Damla Damla
- Sabahattin Kudret Aksal = Mavi
10. Med, bir uzun heceyi, bir uzun bir
kısa hece yapmaktır.
11. Serbest (Ölçüsüz) şiirin ilk
örneklerini Abdülhak
Hamit Tarhan, 1913 yılında "Validem" adlı eserinde vermiştir.
12. Lirik Şiir, Duygusal yönü ağır basan
şirlerdir. Bu şiirlerde coşkulu bir anlatım vardır.
13. Epik Şiir, Savaş, kahramanlık gibi
konuları işleyen şiirlerdir.
14.Pastoral Şiir, Doğa güzelliklerini,
köy ve çoban yaşamını işleyen şiirlerdir.
15. Birkaç çobanın karşılıklı
konuşmaları yoluyla oluşturulan pastoral şiirlere "eglog" denir.
16. Bir çobanın ya da ozanın
ağzından kır yaşamının güzelliğini, çekiciliğini anlatan pastoral şiirlere "idil"
denir.
17. Didaktik Şiir, düşüncenin ağır
bastığı, bilgi vermeyi amaçlayan öğretici şiirleridir.
18. Satirik Şiir, Toplum yaşamındaki
yanlışlıkları, düzensizlikleri, eksikleri, kişilerin yanlışlarını alaylı bir dille anlatan
şiirlere 'Satirik
Şiir' denir.
19. Satirik şiirler, Divan
edebiyatında "hicviye"
, Halk edebiyatında "taşlama" adıyla anılır.
20. Dramatik Şiir, manzum tiyatro
yapıtlarındaki şiirlerdir. Hayatın acıklı, komik, korkunç yönlerini konu
edinir.
21. Koşuklar, Aşık edebiyatındaki koşmaların
karşılığıdır. Bu nedenle koşmayla koşuk arasında çeşitli bakımlardan
benzerlikler vardır.
22. Bilinen en eski sagu,
Alp Er Tunga
Sagusu'dur.
23. Sagunun Halk edebiyatındaki
karşılığı ağıt,
Divan edebiyatındaki benzeri (karşılığı) mersiyedir.
24. Sav, günümüzdeki atasözünün
karşılığıdır.
25. Mani, genellikle tek dörtlükten
oluşur. 7'li hece ölçüsüyle oluşturulur. Konuya giriş için söylenen ilk iki
dizeye "doldurma
dize" denir. Asıl düşünce, ileti ise son iki dizede bulunur.
26.Türkü,genellikle üçer ya da dörder dizeli bentler ve her
bendin sonunda tekrarlanan "kavuştak" ya da "bağlama" adı verilen nakarat
dizelerinden oluşur.
27. Divan edebiyatında manzum
olarak oluşturulan bilmecelere "lugaz" denir.
28. Koşmalar, konularına göre
şu türlere ayrılır :
Güzelleme: Aşk, sevgi ve doğa güzelliklerini işleyen koşmalardır.
Koçaklama : Kahramanlık, savaş gibi konuları işleyen
koşmalardır.
Taşlama : Herhangi bir kişiyi ya da toplumdaki aksaklıkları
eleştiren koşmalardır.
Ağıt : Bir kişinin ölümünden duyulan acıyı dile getiren
koşmalardır.
29. Koşma nazım biçimi, İslamiyet öncesi
Türk edebiyatındaki "koşuk" ; Divan edebiyatındaki "gazel"
ile benzerlik gösterir.
30. Semainin koşma nazım biçiminden ayrılan
yönleri kendine
özgü bir ezgiyle söylenmesi ve 8'li hece ölçüsüyle oluşturulmasıdır.
31. Kimin tarafından yazıldığı
bilinmeyen destanlara doğal destan, yazarı bilinen destanlara
yapay destan
denir.
*Bozkurt - Doğal Destan (Göktürk)
*Türeyiş - Doğal Destan (Uygur)
*Nasihat Destanı - Yapay Destan (Karacaoğlan)
*Genç Osman Destanı - Yapay Destan (Kayıkçı Kul
Mustafa)
* Çanakkale Şehitlerine - Mehmet Akif Ersoy
* Üç Şehitler Destanı - Fazıl Hüsnü Dağlarca
32. İlahiler, Bektaşilikte "nefes"
; Alevilikte ise "deme" adını alır.
33. Nutuk, tarikata yeni giren
dervişlere yol göstermek, onları bilgilendirmek amacıyla söylenen didaktik
şiirlerdir.
34. Şathiye, Tanrıyla konuşur gibi
söylenen, inançlardan alaycı bir dille söz edilen şiirlerdir.
35. Hikmet, dini ,ahlaki, felsefi
konuları işleyen öğüt şiirleridir.
36. Gazeller, aruz ölçüsüyle, 5-15 beyit arasında oluşturulur.
Gazelin ve kasidenin uyak düzeni "aa/ba/ca/da. "biçimindedir.
37. Gazelin ilk beyitine "matla"
, son beyitine "makta"
, en güzel beyitine "beyt'ül-gazel" , şairin mahlasını (takma adını)
söylediği beyte
"taç beyit" denir.
38. Divan edebiyatında parça güzelliği
benimsendiği için gazellerde de genellikle konu birliği yoktur. Beyitleri arasında konu
birliği olan gazellere "yek - ahenk gazel" denir. Bütün beyitleri
birbirinden güzel olan gazellere ise "yek - avaz gazel" denir.
39. Bazı gazeller beyitler tam
ortasından bölünerek dörtlük biçimine getirilir. Bu şekilde oluşturulan
gazellere "musammat
gazel" denir.
40. Kaside, din ve devlet büyüklerini
övmek için yazılan ve bir karşılık beklenen şiirlerdir. Beyitlerle oluşturulur,
gazel gibi (aa/ba/ca
.) uyaklanır. Beyit sayısı genellikle 33-93 arasında değişir.
41. Methiye, kasidenin en önemli
bölümüdür. Kasidenin
sunulduğu kişinin övüldüğü bölümdür. Bu bölüm kasidenin en uzun
bölümüdür.
42. Tegazzül, kasidenin arasında
kullanılan, onunla aynı ölçü ve uyakta olan gazeldir.
43. Fahriye, şairin kendini övdüğü
bölümdür.
44. Mesnevi, divan edebiyatının en uzun
nazım biçimidir. Uzun aşk öyküleri ve dini,
tasavvufi, ahlaki öyküler genellikle mesnevi nazım biçiminde yazılmıştır. (aa/bb/cc/dd .)
uyaklıdır.
45. Beş mesneviden oluşan eserlere "hamse"
denir.
46. Edebiyatımızdaki ilk mesnevi Yusuf
Has Hacip'in Kutadgu Bilig
adlı eseridir. Türk edebiyatının önemli mesnevilerinden bazıları şunlardır :
Garipname
---------- Aşık Paşa
İskendername
------ Ahmedi
Harname
------------ Şeyhi
Mantıku't Tayr ------ Gülşehri
Hayriye
------------- Nabi
Hayrabad
----------- Nabi
Hüsn ü Aşk
--------- Şeyh Galip
47. Müstezat, gazelin dizelerinin her birinin ardına kısa
dizeler eklenerek yazılan şiir biçimidir. Eklenen bu kısa dizelere "ziyade"
adı verilir.
48. Terkib-i bentin edebiyatımızdaki en
güzel örneklerini Bağdatlı Ruhi, ve Ziya Paşa vermiştir.
49. Bir şairin, başka bir
şairin şiirini konu ve biçim yönünden örnek alarak aynı ölçü, aynı uyak ve aynı
redifle yazdığı benzer şiire "nazire" adı verilir.
50. Terci-i bendin edebiyatımızdaki en
güzel örneklerini Ziya Paşa ve Şeyh Galip vermiştir.
51. Rubainin Dünya edebiyatındaki en
büyük ustası Ömer
Hayyam'dır.
52. Türk şairlerin, Halk
edebiyatı ürünü olan maniden etkilenerek Divan edebiyatına kazandırdıkları
nazım biçimi tuyuğdur.
53. Türk edebiyatında tuyuğ
nazım biçiminin en önemli ustaları Kadı Burhanettin ve Ali Şir Nevai'dir.
53. Türk şairlerin türküden
etkilenerek Divan edebiyatına kazandırdıkları nazım biçimi şarkıdır.
54. Şarkı nazım biçiminin öncüsü ve en başarılı temsilcisi,
18.yüzyıl sanatçısı, Lale Devri şairi Nedim'dir.
55. Mersiye, Divan edebiyatında önemli
bir kimsenin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getiren şiir türüdür.
56. Hicviye, Divan edebiyatında herhangi
bir kişiyi, olayı, durumu yermek (eleştirmek) için yazılan şiirlerdir.
Hicvin en başarılı örneklerini Nef'i vermiştir.
57. Allah'ın varlığını,
birliğini işleyen şiirlere Divan edebiyatında tevhit denir.
58. Münacat, Allah'a yalvarış, yakarış
şiirleridir.
59. Hz. Muhammed'i övmek ona
olan sevgiyi anlatmak için yazılan şiirlere naat denir.
60. Hz Muhammed'in doğumunu
anlatan şiirlere mevlid denir..
61. Mevlid türünün en başarılı örneğini Süleyman Çelebi
Vesiletü'n-Necat adlı eseriyle vermiştir.
62. Sone nazım biçimi Türk edebiyatında ilk
kez Servet-i
Fünun döneminde kullanılmıştır.
63. Dante'nin İlahi Komedya adlı eseri terzarima nazım
biçiminin en önemli örnekleri arasında yer alır.
64. Servet-i Fünun döneminde müstezat serbestleştirilerek serbest müstezat adında yeni bir nazım biçimi
oluşturulmuştur.
65. Serbest müstezat, aruz
ölçüsünün klasik kalıplarının bozulmasıyla oluşturulan bir nazım biçimidir. Serbest
müstezatta aynı şiirde birden çok aruz kalıbı bir arada bulunur.
66. Serbest müstezatın en başarılı
örneklerini Tevfik
Fikret, Cenap Şahabettin ve Ahmet Haşim vermiştir.
67. İnsan dışındaki
varlıkların konuşturulmasına dayalı olan söz sanatına İntak (Konuşturma) denir.
68. İntak sanatının olduğu her yerde "teşhis"
de vardır.
69. Şiirde satır başlarındaki harflerle yukarıdan
aşağı anlamlı kelimeler oluşturma sanatına "akrostiş" denir.
70. Türk edebiyatında ilk makaleyi
"Şinası"
yazmıştır. Bu makale "Tercüman-ı Ahval" gazetesinde "Mukaddime"
adıyla yayımlanmıştır.
71. Fıkra türünün ilk başarılı
örneğini Ahmet
Rasim vermiştir.
72. Fıkra ile makale arasındaki temel fark fıkranın bir
düşünceyi kanıtlama
amacı gütmemesine karşılık makalenin kanıtlama amacı gütmesidir.
73. Deneme türünün öncüsü Fransız yazar Montaigne'dir.
Edebiyatımızda ise en başarılı denemeci
Nurullah Ataç'tır.
74. Sohbet (söyleyişi) türüyle deneme
türü arasındaki temel fark şudur : Sohbet türünde yazar karşısındakiyle konuşuyormuş gibi
(senli benli anlatım) yazar.Deneme türünde yazar kendiyle konuşuyormuş gibi (benli
anlatım) yazar.
75. Türk edebiyatında anı
türünün ilk örneği olarak Babürşah'ın Babürname adlı eseri kabul edilir.
76. Seydi Ali Reis'in Mirat'ül - Memalik
adlı eseri ilk gezi (seyahatname) eserlerimizdir.
77. Biyografi türüyle benzerlik gösteren
eserlere divan edebiyatında "tezkire" denir. Ayrıca peygamberlerin yaşamlarını
anlatanlara "siyer" denir.
78. İlk tezkireyi
15.yüzyılda Çağatay edebiyatının büyük şairi Ali Şir Nevai Mecalisü'n Nefais adıyla yazmıştır.
79. Otobiyografiyle biyografi arasındaki fark;
otobiyografide
yazar, kendi hayatını anlatırken; biyografide yazar, başka birini hayatını
anlatır.
80. Fuzuli'nin Şikayetname adlı düzyazı örneği, edebi mektup
türünün gerçek anlamda
ilk örneklerindendir.
81. Mektup türünü kullanarak roman yazma
tekniğini ilk kez Hüseyin Rahmi "Mutallaka" adlı romanında denemiştir. Halide Edip Adıvar'ın "Handan"
adlı romanı da mektuplardan oluşur.
82. Masallarda "Bir varmış bir yokmuş."
diye başlayan bölüme döşeme adı verilir.
83. Hayvanları konuşturma
sanatına fabl
denir.
84. Fablın bilinen en eski örneği
Hint edebiyatında Pançantahtra (Arapça çevirisi Kelile ve Dimne); eski Yunan
edebiyatında ise Aisopos masallarıdır.
85. Batı'da La Fontaine
fabl
türünün en ünlüsüdür.
86. Olayın hikayesinin kurucusu Fransız Guy de
Maupassant'tır. Bizim edebiyatımızda da olay hikayesinin en büyük
temsilcisi Ömer
Seyfettin'dir.
87. Durum hikayesinin dünya
edebiyatındaki kurucusu Anton Çehov'dur.
Bizim edebiyatımızda durum hikayesinin en önemli yazarları
şunlardır; Sait
Faik Abasıyanık, Memduh Şevket Esendal.
88. Hikaye (öykü) türünün dünya
edebiyatındaki ilk örneklerini İtalyan yazar Boccacio' "Decameron" öyküleri ile
vermiştir.
89. Türk edebiyatının ilk
yazılı metinleri Göktürk Yazıtlarıdır. (Orhun Abideleri)
90. Dede Korkut Hikayeleri desten geleneğinden halk
öykücülüğüne geçişin ilk izlerini taşır.
91. Hikaye türünün Batılı anlamda ilk
sağlam ve güzel örneği Samipaşazade Sezai'nin
"Küçük Şeyler"
adlı yapıtıdır.
92. Töre romanı gelenek ve görenekleri
anlatan romanlardır.
93. Egzotik roman, yabancı ülkelerin doğa ve insanlarını anlatan roman
türüdür.
94. Tezli roman belli bir düşünceyi
savunan romandır.
95. Monolog, kişinin kendi kendisiyle konuşmasıdır.
96. Diyalog kişilerin karşılıklı
konuşmasıdır.
97. Cervantes'in Don Kişot adlı eseri dünya edebiyatında yazılan ilk
romandır.
98. İlk çeviri romanımız, Yusuf Kamil Paşa'nın
1859'da Fenelon'dan
çevirdiği Telemaque ( Telemak) adlı romandır.
99. İlk yerli roman, Şemsettin Sami'nin
"Taaşşuk-ı Talat
ve Fitnat" adlı eseridir.
100. İlk edebi romanımız
Namık Kemal'in
"İntibah"
adlı eseridir.
101. İlk gerçekçi (realist)
roman Recaizade
Mahmut Ekrem'in "Araba Sevdası"dır.
102. Batılı anlamda ilk edebi,
kusursuz ve realist romanlar, Halit Ziya Uşaklıgil'in "Mai ve Siyah" ve "Aşk-ı Memnu" adlı romanlarıdır.
103. İlk psikolojik roman,
Mehmet Rauf'un
"Eylül"
adlı romanıdır. En başarılı psikolojik romanımız, Peyami Safa'nın "9.Hariciye Koğuşu"dur.
104. İlk Tezli
Roman Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Yaban" adlı eseridir.
105. İlk köy
romanı, Nabizade Nazım'ın "Karabibik" romanıdır.
106. İlk tarihi roman Namık Kemal'in "Cezmi"
romanıdır.
107. Antik tiyatronun iki türü
olan trajedi
ve komedinin
kaynağı Bağ
Bozumu Tanrısı Dionysos adına
yapılan törenlerdir.
108. Yaşamın acıklı yönlerini
kendine özgü kurallarla sahnede yansıtmak; ahlak, erdem örneği göstermek için
yazılmış manzum tiyatro eserine trajedi denir.
109. İzleyiciyi güldüren, eğlendiren ve eğlendirirken düşündüren
tiyatro türüne komedi
denir.
110. Abartılı hareketlerle sivri
esprilerle güldürmeyi amaçlayan komedilere fars(kaba güldürü), gerçekte güldürücü olmayan bir
olayı gülünçleştirerek işleyen komedilere parodi yergiye dayanan komedilere satir,
bir kişinin karakterini ortaya koymak için yazılan komedilere karakter komedisi denir.
111. Töre komedisi, toplumun gülünç ve
aksak yanlarını konu alan komedidir. Moliere'in Gülünç
Kibarlar, Gogol'un Müfettiş Şinasi'nin Şair Evlenmesi adlı eseri
töre komedisidir.
112. Yaşamın acıklı ve gülünç
yönlerini bir arada yansıtan tiyatro türüne dram denir.
113. Shakespeare, klasik tiyatronun zaman
ve yer birliği kurallarını yıkmıştır. Ayrıca acıklı ve gülünç olayları sahnede iç içe vererek dramın ilk
örneklerini vermiştir.
114. Fransız romantiklerinden Victor Hugo
"Cromwell"
adlı eserinin ön sözünde dramın özelliklerini açıklar.
115. Epik tiyatro Bertolt Brecht
tarafından geliştirilmiştir.
116. Epik tiyatroda seyircinin gerçek
yaşamından kopup kendini oyuna kaptırması önlenir. Bunun için, olaylar arasında
amaçlı
kopukluklar yaratılır.
117. Türk tiyatrosunda Haldun Taner,
"Keşanlı Ali
Destanı" adlı eseri ile epik tiyatro örneği vermiştir.
118. Türk tiyatrosunda, batılı
anlamda ilk eser, Şinasi'nin Tanzimat
döneminde yazdığı "Şair Evlenmesi"
adlı bir perdelik komedidir.
119. Sahnelenen ilk tiyatro ise Namık Kemal'in
"Vatan Yahut
Silistre" adlı eseridir.
120. Ortaoyununun en önemli iki
kişisi Kavuklu
ve Pişekar'dır.
Kavuklu,
Karagöz oyunundaki Karagöz'ün, Pişekar da Hacivat'ında karşılığıdır.
121. Orta oyununda kadın
rolünü oynayan ve kadın kılığına girmiş erkeğe
zenne denir.
122. Meddahlık için tek kişilik tiyatro diyebiliriz.
123. Karagöz ve Ortaoyunun
Meddah oyunu ile farkı; Meddah oyunun tek kişilik gösteri olmasıdır.
124. Koşukların ilk örneklerine Kaşgarlı Mahmut'un
Divan-ı Lügati't
Türk adlı eserinde rastlıyoruz.
125. İslamiyet öncesindeki sagu;
Halk edebiyatında "ağıt", Divan edebiyatında "mersiye" adını alır.
126. İslamiyet öncesindeki Sav;
Halk edebiyatında "atasözü" Divan edebiyatında ise "Darb-ı mesel"
adını almıştır.
127. İlk Müslüman Türk
Devleti Karahanlılardır.
128. Kırgızların "Manas Destanı" dünyanın
en uzun destanıdır.
129. Dünya Destanları;
1-Şehname: İranlıların destanı olup "Firdevsi"
tasarından yazıya geçirmiştir.
2-Mahabarata,
Ramayana:
Hintlilerin doğal destanlarıdır.
3-Şinto: Japonların doğal
destanıdır.
4-Kalevela: Finlilerin doğal
destanıdır.
5-İlyada ve
Odysseia:
Yunanlıların doğal destanı olup "Homeros"
yazıya geçirmiştir.
6-İgor: Rusların doğal destanıdır.
Destanda Kıpçaklar ile Ruslar arasındaki savaşlar anlatılır.
7-Nibelungen
:
Almanların bu doğal destanında Hun-Germen savaşları anlatılır.
8-Cihanson de
Roland:
Fransızların bu doğal destanlarında Fransızlar ve Müslümanlar arasındaki
savaşlar anlatılır.
9-Anaid: Latinlerin doğal destanı
olup "Virgillus" yazıya geçirmiştir.
10-Gılgamış:Sümerlerin doğal
destanıdır.
Yapma
(Suni) Destanlar:
1-Aeneis:Vergillus (Latin edebiyatı)
2-Henriad:
Voltaire
(Fransız edebiyatı)
3-Oslusiçdas: Camoens (Portekiz
edebiyatı)
4-Kaybolmuş
Cennet:
Milton (İngiliz edebiyatı)
5-Kurtarılmış
Kudüs:Tasso
(İtalyan edebiyatı)
6-Çılgın
Orlando:
Ariosto (İtalyan edebiyatı)
7-İlahi
Komedya:
Dante (İtalyan edebiyatı)
8-Çanakkale
Şehitlerine: M.Akif
Ersoy (Türk edebiyatı)
9-Üç Şehitler
Destanı:
F.Hüsnü Dağlarca (Türk edebiyatı)
10-Selçuk
Name:
Yazıcıoğlu Mehmet
130. Türkler sırasıyla; Göktürk, Uygur, Arap
ve Latin
alfabesini kullanmışlardır
131. Yazılı edebiyatımızın ilk şiirleri Uygur Türkçesiyle eser
vermiş olan Aprınçur
Tigin'e aittir. Diğer bir deyimle Aprınçur Tigin bilinen ilk şairimizdir.
132. Orhun Kitabeleri'nin yazarları Vezir Bilge
Tonyukuk ve Yollug Tigin'dir.
133. Göktürk yazıtları ( Orhun
Kitabeleri) İlk kez Danimarkalı bilgin Thomsen tarafından okunmuştur.
134. Uygur Alfabesiyle yazılan önemli iki
eser "Altun Yaruk" ve "Sekiz Yükmek"
adlı eserlerdir.
135. İslamiyet etkisinde
yazılan ilk eserimiz "Kutadgu Bilig"
Yusuf Has Hacip tarafından 1070'te kaleme alınmıştır.
136. "Kutadgu Bilig" Türk edebiyatında aruz ölçüsüyle yazılan ilk eserdir.
137. "Kutadgu Bilig" Edebiyatımızın ilk mesnevisidir.
138. Divan-ı Lügati't Türk, Araplara
Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin zengin bir dil olduğuna ıspatlamak amacıyla "Kaşgarlı Mahmut"
tarafından kaleme alınmıştır.
139. Divan-ı Lügati't Türk, Türkçenin ilk
sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır.
140. Atabet'ül Hakayık "Gerçeklerin Eşiği" anlamına gelen eser,
12.yüzyılın başlarında Edip Ahmet Yükneki tarafından Hakaniye lehçesi ile kaleme
alınmıştır. Eser aruz ölçüsü ve mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır.
141. Divan-ı Hikmet, 12.yüzyılda Türk
tasavvuf edebiyatının kurucusu Türkistanlı Hoca Ahmet Yesevi tarafından kaleme alınmıştır. "Hikmet",
Ahmet Yesevi'nin şiirlerine verdiği isimdir. Nazım birimi dörtlük olan eser,
koşma nazım biçimi ve hece vezniyle yazılmıştır.
142. Halk şairlerinin hayat
hikayeleri ve şiirleri "Cönk" adı verilen eserlerde toplanmıştır.
143. Divan edebiyatçılarının dili
; Arapça, Farsça ve Türkçenin karışımından doğan Osmanlıcadır. Şiirlerde ölçü olarak da
"aruz ölçüsü"
kullanılmıştır.
144. Sinan Paşa'nın "Tazarruname'si" süslü nesrin en
önemlisidir.
145. Hikemi (Didaktik) Şiir Akımının edebiyatımızdaki
öncüsü ve en güçlü temsilcisi Nabi'dir. Bu yüzden Hikemi şiir akımı, "Nabi ekolü"
olarak da bilinir.
146. Mahallileşme akımı, halk söyleyişi
ile divan tarzı söyleyişinin birleşiminden doğmuştur. Bu akımın en etkili
örnekleri 18.yüzyılda Nedim'le
verilmiştir.
147. Hoca Dehhani , Divan şiirinin bilinen ilk şairidir.
148. Çarhname, Dini-ahlaki öğütlerin verildiği didaktik bir
manzumedir.(Ahmed
Fakih)
149. Mevlana manzum ve mensur eserlerini Farsça
yazmıştır. Onun Arapça gazelleri de vardır.
150. Makalat, Tasavvufi düşüncelerin
anlatıldığı bu eser Arapça kaleme
alınmıştır. (Hacı
Bektaşi)
151. Yunus Emre Tasavvuf edebiyatındaki "ilahi"nazım
türünün en önemli ustasıdır. 1995 yılı UNESCO tarafından "Yunus Emre Sevgi
Yılı" olarak ilan edilmiş Yunus Emre'nin
Risaletin
Nushiye adlı eseri mesnevi
nazım şekli ile yazılmıştır.
152. Mantıku't- Tayr, Gülşehri tarafından
Ünlü İranlı mutasavvıf Ferüdiddin Attar'ın
aynı adı taşıyan eserinden çevrilmiştir.
153. Aşık Paşa , en önemli eseri olan "Garipname"de
Türkçeye önem verilmesi gerektiğini belirtmiş, eserini bilinçli olarak Türkçe
yazmıştır.
154. Ahmedi'nin İskendername ve Cemşid'ü Hurşit olmak üzere iki
önemli eseri vardır.
155. Azeri sahasında yetişmiş
ünlü sanatçı Nesimi,
Hurufilik
mezhebinin öncüllerindendir. O, Halep'te inancı yüzünden derisi yüzülerek
öldürülmüştür.
156. Kadı Burhanettin, kadılık, vezirlik
hükümdarlık yapmış; alim ve şair bir devlet adamıdır. O, Divan edebiyatında
Türk nazım şekillerinden olan "tuyuğ"un başarılı örneklerini kazandırmıştır.
157. Kitab-ı Dede Korkut (Dede Korkut
Hikayeleri), Destan geleneğinden halk hikayesine geçişin ilk
izlerini taşıyan bu eser, bir önsöz ve on iki hikayeden oluşmaktadır.
158. Ali Şir Nevai, Muhakemet' ül Lügateyn
adlı eserinde Türkçe ile Farsçayı
karşılaştırarak, Türkçenin Farsçadan daha üstün olduğunu savunmuştur. Mecalisün Nefais
adlı eseri ise Türk edebiyatında varlığı bilinen ilk şairler tezkiresidir.
159. Şeyhi'nin Harname adlı eseri mesnevi
nazım şekliyle yazılmış olup Divan edebiyatının en önemli hiciv örneğidir.
160. Süleyman Çelebi, Divan
edebiyatındaki yerini "Vesiletün Necat" adlı mevlidiye almıştır. Onun bu eseriyle
edebiyatımızda "mevlit"
yazma çığırı açılmıştır.
161. Avni mahlasıyla şiirler yazan,
Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet'tir.
162.
Adli mahlasıyla şiirler yazan, 8. Osmanlı
padişahı 2.Beyazıt'tir.
163.
Mercimek
Ahmet
'in en önemli eseri "Kabusname"dir.
164. Fuzuli, ıstırabın insan ruhunu
olgunlaştıracağını, ıstırapların da en büyüğünün aşk ıstırabı olduğunu
söyleyerek, şiirlerini aşk acısıyla dile getirmiştir.
Eserleri:
-Su
Kasidesi:
Hz Peygamber'e olan sevgisini dile getirdiği şiiridir.
-Şikayetname: Türk edebiyatındaki en
önemli edebi mektuplardan biridir.
165. Baki, Anadolu ve Rumeli
kazaskerlerinde bulunmuş, çok istediği halde şeyhülislam olamamıştır. "Sultanuş Şuara" unvanıyla bilinmiştir. Kanuni Mersiyesi, Kanuni' nin ölümü
üzerine terkib-i
bent biçiminde kaleme aldığı eseridir.
166. Muhubbi mahlasıyla şiirler yazan,
Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman'dır.
167. Babürşah, 16.yüzyılda Çağatay
sahasında eser veren önemli isimlerden biridir. Onun "Babürname" adlı eseri, Türk
edebiyatının anı
(hatıra) türündeki ilk örneklerindendir.
168. Nefi, önemli bir "kasideve hiciv" şairidir. Döneminin devlet
adamalarını sert bir şekilde hicveden sanatçı, Bayram Paşa tarafından
boğdurularak öldürülmüştür. Siham-ı Kaza,
Türk hiciv edebiyatının en önemli eserlerindendir.
169. 17.yüzyıl Divan edebiyatımızın
en büyük didaktik şairi Nabi'dir. O "Hikemi tarzı" yani "hikmetli ve öğretici" şiir
geleneğini başlatmıştır. "Nabi Ekolü" olarak bilinen bir akımın
kurucusudur.
Eserleri: Hayriyye Hayrabat,
Surname, TuhfetülHarameyn, Münşeat.
170. Naili ve Neşati, Sebk-i Hindi'nin edebiyatımızdaki
en başarılı temsilcilerindendir.
171. Aşık Ömer ve Gevheri Halk edebiyatı şairlerinden olup Divan edebiyatının
etkisinde kalmışlardır.
172. 17. Yüzyıl Halk edebiyatı
sanatçılarından olan Kayıkçı Kul Mustafa Yeniçeri Ocağı'ndan yetişmiştir.
Genç Osman
Destanı onun en önemli eseridir.
173. Katip Çelebi
Eserleri: Cihannüma, Fezleke,
Keşfü'zünun, Mizahul Hak.
174. Evliya Çelebi'nin "Seyahatname" adlı eseri edebiyatımızdaki en önemli
gezi yazıları arasındadır.
175. Lale Devri dönemi olarak bilinen
zevk ve eğlence içinde geçen yaşantısı 18.yüzyıl edebiyatının ayrılmaz bir
parçasıdır. Bu dönemde yaşamış olan Nedim neşe ve coşku şairidir. Şiirlerinde tamamen
din dışı konuları işleyen Nedim "şarkı" türünün bulucusudur.
176. 18.yüzyılda Halk edebiyatının
etkisiyle Divan şiirine "şarkı" nazım şekli girmiştir.
177. Divan edebiyatında Şeyh Galip
ve Nedim
gibi önemli sanatçılar da hece vezniyle şiirler yazmıştır.
178. Divan edebiyatının son
büyük şairi "Şeyh
Galip"tir. Şeyh Galip'in şiirlerinde Sebk-i Hindi akımının etkisi
görülür. Şeyh Galip' in en önemli eseri "Hüsn-ü Aşk" tır.
179. Dadaloğlu, Toroslarda yaşayan göçebe
Avşar boyu Türkmenlerindendir. Bu boy devlet tarafından yerleşik hayata
geçirilmeye çalışılmış ve Dadaloğlu da buna karşı çıkarak bu olaylar üzerine
şiirler yazmıştır.
180. Bayburtlu Zihni'nin en önemli eseri"Sergüzeştname"
dir.
181. Sümmani, Hayali sevgilisi Gülperi'yi
bulmak için Uzakdoğu ülkelerini gezmiştir.
edebiyat ders notları çalışma notları eğitim Sergüzeştname Divan edebiyatı kaside beyt şiir
2012-12-12 tarihinde Dosyabak.com tarafından DersNotları Edebiyat kategorisine eklenen bu içerik toplam 3573 kez ve en son 2026-05-10 06:16:11 tarihinde görüntülenmiş.