Merkantilizm fizyokrasi klasik iktisadi ekol keynes politikası ve neo-liberal anlayışlar

Merkantilizm fizyokrasi klasik iktisadi ekol keynes politikası ve neo-liberal anlayışlar

Devletin işlevlerini içinde bulunulan toplumun sosyo ekonomik yapısı ve dinamiği belirler.İktisat tarihinde devletin ekonomiye müdahalesini gerekli ve gereksiz bulan pek çok anlayış vardır.Çeşitli iktisadi ekollerin devlet anlayışları şunlardır:

     MERKANTİLİZM VE KORUMACI DEVLET:Bu anlayış Batı Avrupa’da Ortaçağ sonu ile Sanayi Devrimi arasındaki dönemde etkili olmuştur(1500-1800)Zenginliğin yolu ticaretten geçer.Eğer bir ülke ithalattan çok ihracat yapıyorsa zengin ve güçlüdür.İthalat ve ihracat arasındaki fark ise değerli madenlerle kapanır.Devletin ihracatı özendirmesi ithalata sınır koyması gerekir.Bu politika ile sömürgecilik başlamış değerli madenler sömürgecilik yapan devletlerin elinde toplanmıştır.Altın ve gümüşü kaybeden ülkelerin satın alma gücü ve dış ticaret oranı düşmüştür.Sömürgeci devletlerde ise bu durum enflasyona neden olmuş ve ihracat yapamaz hale gelmişlerdir.Tek taraflı çıkara dayandığı için başarısız bir politikadır.

   FİZYOKRASİ VE DOĞAL DÜZEN:Merkantilizme tepkidir.Temsilcileri Fransız reformcularıdır.Zenginliğin kaynağı doğa yani tarımdır.Değerli madenlerin çok olması zenginlik sayılmaz.Dış ticareti küçümsemişler ve her zaman fazla vermeyeceğini söylemişlerdir.Devlet ekonomiye müdahale etmemelidir.Eğer müdahale etmezse dış ticaret ve enflasyon sorunu kendiliğinden çözümlenir.Devletin görevleri sadece düzen,güven,adaleti sağlamak olmalıdır.Fizyokratlar devletin görünen elini etkisizleştirmişlerdir.

   KLASİK İKTİSADİ EKOL VE JANDARMA DEVLET:Temsilcileri A.Smith,D.Ricardo,T.R.Malthus,J.B.Say, ve J.S.Mill’dir.Sanayi devrimi ile ortaya çıkmıştır.Bu anlayışa göre ekonomi her zaman dengededir.Dengeyi sağlayan şey fiyat mekanizmasıdır.Fiyat mekanizması düzgün işlediğinde tam istihdam sağlanacaktır.Böylece milli gelir ve üretim en üst düzeyde olacak ve işsizlik azalacaktır.Piyasa mekanizmasına gerek yoktur görünmez el üretim faktörlerini en iyi şekilde sağlar.Ekonomiyi dengeye getiren diğer bir koşulsa rekabettir.Devlet rekabeti sağlamalı ve ekonomiye müdahale etmemelidir.Devletin görevleri sadece barış-güvenliği sağlama,adalet hizmetleri ve haklı-haksızın ayrılması olmalıdır.1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ile birlikte ekonominin her zaman dengede olmadığı anlaşılmış ve bu anlayış bunalımı açıklayamamıştır.Böylece Keynesyen Ekolü gündeme gelmiştir.

KEYNES VE MÜDAHALECİ SOSYAL REFAH DEVLETİ:Klasiklerin Jandarma Devlet anlayışına karşı çıkmış ve devletin ekonomideki yerinin artırılması gerektiğini söylemiştir.Devlet ekonomik istikrarı sağlamak için kamu gelirleri ve giderleri gibi araçlardan faydalanmalıdır.Bu anlayışla birlikte devlet adalet,savunma,güvenlik gibi hizmetlerinin yanında toplumsal ve ekonomik sorunlarlada ilgilenmeye başlamıştır.Pek çok ülkede madencilik,bankacılık,ulaşım gibi sektörler devletleştirilmiştir.Sağlık,eğitim,konut,çocuk yardımı,emeklilik,işsizlik sigortası gibi konularda devlete önemli görevler düşmüştür.Devletin her gün yeni konularda ekonomiye müdahale etmesi ve harcamaları bütçeye yüklemesi bütçe açıklarına neden olmuştur.Bu anlayış stagflasyon krizinin aşılmasında yetersiz kalmış ve yerini neo-liberal anlayışlara bırakmıştır.

 NEO-LİBERAL ANLAYIŞLAR:Liberalizmin tekrar gündeme geldiği ve piyasa ekonomisinin önündeki engellerin kaldırılmasını savunan bir anlayıştır.Yine bu anlayışa göre kamu kesimi küçültülmeli ve devletin ekonomideki yeri daraltılmalıdır.ABD ve Batı Avrupa’da liberal muhafazakar partilerin temel politikası olmuştur.Bu anlayış arz yanlı iktisatçılar ve monetaristler ile başlamış rasyonel beklentiler,Avusturya iktisat ekolü ve anayasal iktisatçılar ile zirveye ulaşmıştır.

 ARZ YANLI İKTİSAT VE MİNİMAL DEVLET:Vergi indirimleri sonucu piyasa üretimi ve toplam vergi gelirlerinin artacağını savunan bu görüş 1980lerde uygulanmıştır.Temel ilkeleri pazarın üzerindeki kontrollerin kaldırılması,korumacılığa son verilmesi,devlet harcamalarının küçültülmesi,vergi yükünün azaltılmasıdır.Serbest piyasanın kontrolünün özel sektörün elinde olması gerektiğini savunmuş ve devlet müdahalesini verimsiz olarak nitelendirmiştir.

  MONETARİZM PARA ARZININ KONTROLÜYLE DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI:Keynes politikasını eleştiren bu görüşe göre kriz devlet müdahalesi olmazsa kendiliğinden  ortadan kalkacaktır.Stagflasyonu aşmak için para arzı kontrol altına alınmalıdır.Eğer alınmazsa enflasyon artar ve fiyat istikrarı bozulur Devlet fiyatların yükselmesini önlemeli ve para arzının mal ve hizmet arzından daha çok artmasına engel olmalıdır.


tag Merkantilizm fizyokrasi klasik iktisadi ekol keynes politikası neo-liberal anlayışlar Keynesyen Ekolü

2012-11-17 tarihinde 20884505170 tarafından Araştırmalar kategorisine eklenen bu içerik toplam 4545 kez ve en son 2016-12-09 01:07:21 tarihinde görüntülenmiş.