7-Türkiye Tarihi (Anadolu Selçukluları Beylikler Döneminde Kültür Ve Uygarlık)

7-Türkiye Tarihi (Anadolu Selçukluları Beylikler Döneminde Kültür Ve Uygarlık)

ANADOLU SELÇUKLULARI BEYLİKLER DÖNEMİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK:

DEVLET YÖNETİMİ:

·         Devletin tek temsilcisi Kınık boyundan gelen “sultan”dı. Sultanlık babadan oğla geçerdi.  Ama tahta kimin geçeceği belli olmadığı için zaman

zaman  taht kavgaları çıkıyordu.

·         Sultana devlet işlerinde Divan yardım ederdi.Sultanın mutlak vekili vezir, divanın başkanıydı.

·         Divan görevlilerinin yanında en önemli görev “Atabeylik”ti . Bu unvan şehzadeleri yetiştiren kişilere verilmişti.

·         Ülke yönetim bakımdan üç gruba ayrılmıştı.

·         En büyük yönetim birimi olan eyaletleri  sultan ailesinden melikler ya da valiler ( emir ) yönetirdi. Eyaletlerde askerlik işlerine subaşılar, adalet

işlerine kadılar bakardı. Sınır bölgeleri ise uç beylikleri tarafından idare edilirdi.

 

ORDU:

·         Hassa Ordusu( Kapıkulu Ordusu): Kapıkulu Ordusu atlı ve yaya olmak üzere iki ana bölümden meydana gelir, merkezde sultanın

Yanında bulunurdu. Türk ve Hristiyan çocukların devşirilip yetiştirilmesi ile oluşurdu. Bu ordunun askerleri devletten maaş alırlardı.

·         Tımarlı Spahiler (ıkta Askerleri): Ordunun temelini oluşturuyorlardı. İkta sahiplerinin beslediği askerlerden oluşuyordu. Devletten maaş almazlar

Her türlü ihtiyaçları ikta sahipler tarafından karşılanıyordu.

·         Uç Askerleri ( Türkmen Birlikleri): Kendi beylerinin yönetiminde yaşayan  Türkmenler , savaş zamanınfa sultanın isteği doğrultusunda orduya

katılırlardı. Elde ettikleri ganimetin 1/5’ini devlete verirlerdi.

·         Bağlı Devlet Askerleri: Yardımcı güçler adıyla anılan kuvvetlerdi. Bağlı devletler savaş zamanında asker yardımında bulunmak zorundalardı.

·         Üç tarafı denizlerle çevrili Anadolu Selçuklu Devletinde donanmaya da önem verilirdi.

·         Anadolu Selçuklu komutanları Antalya, Sinop, Alâiye’de tersaneler kurmuşlardır.

·          TOPRAK YÖNETİMİ:

·         Topraklar, dirlik(ikta), vakıf , has ve mülk olmak üzere dört gruba ayrılıyordu.

·         Has arazi: Geliri hükümdara ayrılan topraklara has arazi denirdi. Hükümdar bu topraklarda istediği tasarrufu yapabilirdi.

·         İkta arazi: Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına maaşlarına karşılık  olarak verilen toprak geliridir.İktalar göreve bağlıydı.Görevden ayrılan

kişinin iktası alınıp bir başkasına verilirdi. Ordu mensuplarına ayrılan iktalar ise hizmetlerini sürdürmeleri karşılığında babadan oğla geçebilirdi.

İkta sahipleri, topladıkları  vergi gelirinin bir kısmı ile geçinirken bir kısmı ile sipahi denilen atlı asker beslemek zorunda idi.

·         Mülk arazi: Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen topraklardır.Bu toprağa sahip olanlar toprak üzerinde satma, devretme, vakfetme, miras

yoluyla çocuklarına bırakma gibi her türlü tasarrufa sahiptirler.

·         Vakıf arazi: Geliri çeşitli sosyal ve hayır kurumlarının giderleri için ayrılan topraklardır.

DİL VE EDEBİYAT:

·         Edebiyat ve devlet dili Farsça, bilim dili Arapçaydı.

·         Günlük konuşma dili Türkçe’ydi.

·         Karamanoğlu Mehmet Bey 1277 yılında Türkçe’yi resmi dil ilan etmiştir.

·         Beylikler döneminde hem devlet dili, hem de bilim ve edebiyat dili Türkçe oldu.

·         Büyük Selçuklularda Melikşah Döneminde Ömer Hayam rubai tarzında şiirler yazmış, vezir Nizam-ı Mülk’ün de Siyasetname adlı eseri vardır.

·         Anadolu Selçuklu Devleti ve beylikler döneminin en önemli edebiyat eserlerinden biri de Dede Korkut Hikayeleridir. Fıkralarıyla ünlü Nasrettin Hoca

bu dönemde yaşamıştır.

·         Yunus Emre, Dehhani,  Nesimi, ve Sultan Veled’dir

Seyit Battal Gazi Destanı, Danişmendname, hikaye örnekleri sade Türkçe’nin örnekleridir.

FİKİR HAYATI:

·         Fikir hayatında çok ileri gidildi. Bunun en önemli nedeni, sultanların bilim ve fikir adamlarını korumalarıdır.

·         Anadolu Selçukluları  döneminde Mevlana Celaleddin RumÎ,  Hacı Bektaşi Veli ve Yunus Emre gibi kişiler yetişmiştir.

·         Mevlana eserini Farsça yazmıştır. En önemli eseri Mesnevi’ dir.

·         BU devirde Nakşibendilik, Bektaşilik, Mevlevilik gibi tarikatlar ortaya çıkmıştır.

 

EKONOMİKHAYAT:

·         Büyük Selçuklu Devleti, Yakın Doğu Asya, Uzak Doğu ve Hindistan arasındaki ticaretin denetimini ele geçirerek zenginleşti.

·         Tuğrul Bey’den başlayarak Büyük Selçuklu sultanları paralar bastırdılar. Anadolu Selçukluların ilk parası ise l. Mesut bastırdı.( bakır para)

·         Anadolu Selçukluların en önemli geliri ticaretti. Bu nedenle sultanlar Anadolu’da kervansaraylar, hanlar yaptırıp ticaret yollarının güvenliğini

sağlayarak komşu devletlerle ticaret anlaşmaları yapmışlardır. Ayrıca malı zarar gören, kervanı soyulan tüccarın kaybını devlet ödemiştir.

·          Şehirlerde ticaret ve zanaatla uğraşanlar Ahî teşkilatını kurmuşlardı. Kendi aralarında meslek kuruluşları oluşturan bu kuruluşlara Lonca adı

veriliyordu.

Devletin gelirleri:

  1. Kervanların bıraktığı gümrük gelirleri.
  2. Bağlı beyliklerin ödediği vergiler, tüccarlardan alınan vergiler.
  3. Halktan alınan öşür, haraç,cizye ve ağnam vergiler ( öşür ve ağnam Müslümanlardan, haraç ve cizye Müslümanlardan alınan vergilerdir.)
  4. Savaşlarda elde edilen ganimetlerin beşte biri
  5. Gümrük,maden, orman ve tuzla gelirleri.

Devletin giderleri: En önemli giderler askerlere ve imar işlerine  harcanan paralardı.

·         İlk bakır para l. Mesut, gümüş ve altın paralar da ll. Kılıç Arslan tarafından basılmıştır.

SOSYAL HAYAT:

·         Anadolu Selçuklu Devletinde halk göçebe, köylü, şehirli olmak üzere üç kısma ayrılmıştı.

·         Anadolu’ya gelen Türkler göçebeydi, zamanla yerleşik yaşama geçtiler,  köy ve şehirler kuruldu.

·         Lonca adı verilen teşkilatlar kurdular.Bunlar esnaf ve zanaatkarları bir çatı altında toplayan teşkilatlardı.Fiyatları belirler, kaliteyi denetler, üyelerine

kredi verir ve aralarındaki dayanışmayı sağlarlardı.

·         13.yüzyılda ahîlik ortaya çıktı.Ancak bumlar sadece bir sanat kuruluşu değildi.Bunlar bulundukları yerlerde sosyal düzeni sağlıyorlardı.Silahlı

olanlar da şehirlerin güvenliğinden ve savunulmasından sorumluydu.

·         Anadolu Selçuklularında hukuk bakımından, halk arasında fark yoktu.

·         Sosyal dayanışma için birçok kurum kurulmuştur. Darüşşifa( hastane), İmarethane( Aşevi) gibi. Bunların masraflarını vakıflar karşılardı.

BİLİM VE SANAT:

·         En çok geliştirdikleri sanat kolu mimarlıktır.

·          Taş ve ağaç oymacılığında zirveye çıktılar.

·         Duvar yapımı ve seramik yapımında ileri gittiler.

·         Halıcılık sanatında ileri gittiler.

·         Hat (yazı) sanatında ileri gittiler.

·         Bu dönemden kalan eserler şunlardır:

1.     Konya     İnce Minareli Medrese ve Karatay Medresesi, Mevlana Türbesi.

2.     Sivas       Gök Medrese

3.     Divriği     Ulu Camii

4.     Erzurum   Yakutiye ve Çifte Minare

5.     Alanya     Kızıl Kule

6.     Kayseri    Ulu camii ve Gevher Nesibe Hastanesi


tag Anadolu Selçukluları Beylikler Döneminde Kültür Ve Uygarlık Bilim Ve Sanat Sosyal Hayat Ekonomikhayat Fikir Hayatı Dil Ve Edebiyat Toprak Yönetimi Ordu Devlet Yönetimi Hassa Ordusu( Kapıkulu Ordusu) Tımarlı Spahiler (ıkta Askerleri) Uç Askerleri ( Türkmen Birlikleri) Bağlı Devlet Askerleri

2012-02-09 tarihinde Dosyabak.com tarafından DersNotları Tarih kategorisine eklenen bu içerik toplam 2034 kez ve en son 2016-12-06 04:45:38 tarihinde görüntülenmiş.